Wat is een VPN? Uitleg zonder jargon voor beginners

Je hoort steeds vaker over een VPN: in reclames, op reis, bij thuiswerken. Maar wat doet het eigenlijk, en heb jij het nodig?

Wat doet een VPN?

VPN staat voor virtual private network. Zonder VPN gaat je internetverkeer rechtstreeks van je apparaat via je router en je provider naar de website. Met een VPN gaat het eerst via een beveiligde "tunnel" naar een server van de VPN-dienst en pas daarna naar de website.

Dat heeft twee gevolgen:

1. Het verkeer tussen jouw apparaat en de VPN-server is versleuteld. Iemand die meekijkt op hetzelfde netwerk, zoals op een openbare wifi in een café, ziet alleen versleutelde data.
2. Websites zien het IP-adres van de VPN-server en niet jouw eigen openbare adres. Meer over IP-adressen: IP-adres vinden.

Een vergelijking: zonder VPN stuur je een ansichtkaart die iedereen onderweg kan lezen. Met een VPN doe je de kaart eerst in een dichte envelop naar de VPN-dienst; die opent hem en stuurt hem verder. De dienst kan de kaart dus zelf nog wel lezen.

Wanneer is een VPN nuttig?

• Op openbare wifi (hotel, trein, café), waar je het netwerk niet vertrouwt.
• Thuiswerken: veel bedrijven geven een eigen VPN, zodat je veilig bij bedrijfsgegevens kunt.
• Privacy tegenover je internetprovider: je provider ziet dan niet meer welke websites je bezoekt, alleen dat je met een VPN-server verbonden bent.
• Op reis: om toegang te houden tot diensten uit je eigen land, voor zover de voorwaarden van die diensten dat toelaten.

Voorbeelden uit het dagelijks leven

Wat doet een VPN niet?

• Het maakt je niet anoniem. De VPN-dienst zelf kan zien welke websites je opent. Je vertrouwt het verkeer dus aan een andere partij toe. Websites kunnen je nog steeds herkennen aan je inlog, cookies of je apparaat.
• Het beschermt niet tegen virussen. Een VPN scant geen bestanden.
• Het beschermt niet tegen phishing. Een nepmail blijft een nepmail, met of zonder VPN.
• Het maakt een onveilige website niet veilig. Een website zonder versleuteling blijft zwak op het stuk tussen de VPN-server en de website.
• Het lost geen trage wifi op. Een VPN is vaak juist iets langzamer. Voor wifi-problemen zie wifi traag oplossen.

Heb jij een VPN nodig?

Stel jezelf deze vragen:

1. Gebruik je regelmatig openbare wifi? Dan kan een VPN zinvol zijn, maar je kunt ook je telefoon als hotspot gebruiken.
2. Vraagt je werk of school erom? Dan krijg je meestal de gegevens van hen. Gebruik die.
3. Wil je alleen veilig bankieren en online winkelen? Dan zijn sterke wachtwoorden, tweestapsverificatie en alertheid op nepmail belangrijker dan een VPN.
4. Zit je meestal thuis op je eigen wifi? Dan is een VPN meestal niet noodzakelijk.

Twijfel je? Begin dan met de basis: sterk wachtwoord maken en tweestapsverificatie instellen.

Veelgehoorde misverstanden

• "Met een VPN ben ik onzichtbaar op internet." Nee. Je verbergt je adres voor websites, maar je account, cookies en de VPN-dienst zelf weten nog steeds wie je bent.
• "Een VPN is een antivirusprogramma." Nee. Het zijn twee verschillende dingen. Zie beste antivirus voor wat beveiligingssoftware doet.
• "Elke VPN is even betrouwbaar." Nee. De VPN-dienst ziet al je verkeer. Kies er een die je kunt controleren.
• "Een VPN maakt alles veilig." Nee. Een nepmail of een gehackt account blijft gevaarlijk, met of zonder VPN.

Waar let je op bij het kiezen van een VPN-dienst?

Omdat de VPN-dienst je verkeer ziet, is vertrouwen het belangrijkste. Let op:

1. Duidelijke eigenaar en bedrijf. Wie zit erachter, en in welk land?
2. Een onafhankelijke controle (audit) van de beloofde "no-logs"-claim, die je op de website kunt lezen.
3. Een betaalde dienst met een duidelijk verdienmodel. Bij een gratis dienst betaal je vaak op een andere manier. Zie is een gratis VPN veilig.
4. Apps voor jouw apparaten (Windows, Mac, iPhone, Android).
5. Een kill switch, die het internet afsluit als de VPN wegvalt.

Wij verkopen of beoordelen geen VPN-abonnementen op deze site. Lees altijd zelf de voorwaarden en privacyverklaring van een dienst.

Hoe stel je een VPN in?

Alle VPN-uitleg op een rij vind je op de VPN-pagina.

• VPN instellen op je telefoon
• VPN instellen op je laptop
• VPN op je router, zodat alle apparaten in huis beschermd zijn

Veilig online zonder VPN

Een VPN is één onderdeel. Voor een goede basis zijn sterke wachtwoorden, tweestapsverificatie en alertheid op nepmail minstens zo belangrijk. Lees ook sterk wachtwoord maken en phishing herkennen.